Öfke ve İyi Kız Sendromu

 Bastırılan Duyguların Aile İçi İlişkilere Sessiz Etkisi

Toplumun kadınlardan beklentisi çoğu zaman sessizlik, uyum ve fedakârlık üzerinden şekillenir.

“Kırılma ama idare et”, “Sesini yükseltme”, “Herkesi memnun et” gibi mesajlarla büyüyen birçok kadın, yetişkinlikte farkında olmadan İyi Kız Sendromu olarak tanımlanan bir duygusal örüntünün içinde bulur kendini. Bu sendromun en görünmez ama en güçlü eşlikçisi ise bastırılmış öfkedir.

İyi kız; kızmaz, itiraz etmez, sınır koymaz. Duygularını düzenlemek yerine ertelemeyi, hatta yok saymayı öğrenmiştir. Ancak bastırılan her duygu gibi öfke de kaybolmaz; yalnızca yön değiştirir.

Bastırılan Öfke Nereye Gider?

Klinik gözlemler ve aile terapisi pratiği bize şunu gösterir:

·         Bastırılan öfke zamanla;

·         Pasif-agresif davranışlara

·         Bedensel yakınmalara

·         Ani duygusal patlamalara

Kendine yönelen suçluluk ve değersizlik duygularına dönüşebilir. Aile içinde bu durum sıklıkla şu şekillerde karşımıza çıkar:

·         Eşle yaşanan çatışmalarda geri çekilme ama içten içe kırgınlık biriktirme

·         Çocuklara karşı tahammülsüzlük ve ani öfke patlamaları

·         “Ben hep idare ediyorum” söylemiyle gelen duygusal tükenmişlik

·         Sürekli güçlü olma çabasıyla bastırılan ihtiyaçlar

Öfke burada bir “problem” değil; duyulmamış bir ihtiyacın işaretidir. Ancak iyi kız rolü, bu ihtiyacın ifade edilmesine izin vermez.

Aile sistemleri perspektifinden bakıldığında, iyi kız rolü çoğu zaman çocuklukta öğrenilir. Duygusal olarak kırılgan ebeveynler, çatışmadan kaçınan aile yapıları ya da sevginin koşullu sunulduğu ilişkilerde çocuk,

“Uyumlu olursam kabul edilirim” inancını geliştirir.

Bu inanç yetişkinlikte de devam eder:

·         Sınır koymak suçluluk yaratır

·         Öfke tehlikeli bir duygu olarak algılanır

·         Hayır demek ilişkiyi bozacakmış gibi hissedilir

Sonuçta kişi, kendi duygularını bastırarak aileyi ayakta tutmaya çalışır. Ancak bastırılan her duygu,

sistemin başka bir yerinden kendini göstermeye devam eder.

Terapi Sürecinde Ne Yapıyoruz?

Aile danışmanlığı ve bireysel terapi süreçlerinde öncelikli hedef, öfkeyi “kontrol edilmesi gereken bir sorun” olmaktan çıkarıp anlamlandırılması gereken bir duygu olarak ele almaktır.

Bu süreçte ;

·         Öfkenin altında yatan ihtiyaçları fark etmek

·         Sağlıklı sınır koyma becerilerini geliştirmek

·         “İyi olmak” ile “kendine sadık olmak” arasındaki farkı ayırt edebilmek

·         Aile içinde duyguların güvenli şekilde ifade edilebildiği bir iletişim dili oluşturmak

İyileşme, iyi kız rolünü tamamen terk etmek değil; kendini inkâr etmeden ilişki kurabilmeyi öğrenmekle başlar.

Öfke, yıkıcı olmak zorunda değildir. Doğru anlaşıldığında, bireyin hem kendisiyle hem de ailesiyle daha sağlıklı ilişkiler kurmasının kapısını aralar.

Belki de asıl soru şudur:

İyi kız olmak kimin için iyiydi ve bunun bedelini kim ödedi?

Uzman Sosyolog & Aile Danışmanı

Öznur Eker